Ik had ongelijk

ongelijk | fouten maken moed | geodomein

Fouten maken

Fallor ergo Sum

(Ik maak fouten, dus ik besta,

filosoof Augustinus)

Ongelijk: verworpen theorieën

Fouten maken is heel normaal. Kijk maar eens naar de verworpen theorieën in de wetenschap van ons vak: de platte aarde en het geocentrisch heelal. Laatst werd mij bij een sollicitatie gevraagd naar mijn grootste fout in mijn werk. Ik kon even niets bedenken. “Ehm, ik ben een organisator en denk altijd een paar stappen vooruit in een aantal verschillende scenario’s. Daardoor voorkom ik graag fouten.” Bingo! Ik had ongelijk en ik erken het bij deze!

Fouten maken is goed

Dat was geen handig antwoord. Ik hoor mijzelf nota bene heel vaak tegen mijn zoon zeggen: “Het is juist goed om fouten te maken, daar leer je van”. Wijze oudere mensen leggen de nuance net even anders en zeggen: “Je bent nooit te oud om te leren”. Oké, ik geef het toe, ik heb een hekel aan fouten maken.

Zelfreflectie

Zo’n vraag bij een sollicitatie is natuurlijk een mooie om te zien of iemand veel fouten heeft gemaakt en daarmee veel heeft geleerd en of diegene voldoende zelfreflectie heeft. Als iemand zegt weinig fouten te hebben gemaakt dan kun je ook concluderen dat hij/zij nooit de nek uit heeft hoeven steken of daadwerkelijk in staat is geweest adequaat te reageren in probleemsituaties.

Foutenfobie

Alhoewel ik het moeilijk vind om fouten te maken maak ik die natuurlijk regelmatig. En het grappige is dat ik me er al enige tijd van bewust ben dat ik een foutenfobie heb. Vandaar ook dat ik verschillende boeken lees over fouten maken. Volgens Tavris & Aronson lijdt de westerse mens aan een foutenfobie, omdat fouten erkennen diep van binnen gelijk wordt gesteld met zwakte en domheid. Een diepgewortelde angst die door veel onderzoek en praktijkvoorbeelden in het boek onderuit worden gehaald. “Ik had ongelijk” is een zinnetje dat we liever voorkomen.

Ik had ongelijk, maar…

We zijn expert in het inzetten van alternatieven. De eerste is “Ik had ongelijk, maar….”. En de tweede is “Er is iets misgegaan”, waarbij we de fout buiten ons zelf plaatsen. We zijn aan de andere kant wel heel goed in het zeggen van het even zo simpele zinnetje “Zie je wel”. Heel irritant, want hiermee heeft een ander niet alleen gelijk maar blijkt diegene ook nog eens ‘gelijk te hebben in het gelijk’.

Ja maar…

Waar mijn vader vroeger riep dat ik tien cent moest betalen voor elke ‘ja, maar’ die ik zei (nooit geïnd), gebruik ik tegenwoordig veel liever ‘ja, en’. Volgens ‘omdenken-guru’ Gunster staat ja-maar voor een gesloten levenshouding, van het denken in beperkingen en spreekwoordelijke beren. Ja-en is een open houding die ruimte geeft voor creativiteit. Tijdens workshops laat ik mensen regelmatig dingen ‘omdenken’ en kunnen mijn cursisten beamen dat ik steevast een ‘ff omdenken’ knop paraat heb.

Geheugen

Na afloop van mijn sollicitatie vroeg ik mij af hoe het nou kwam dat ik me even geen fouten kon herinneren. Het vermogen om vergissingen te vergeten lijkt groter dan om ze te onthouden. Ik ben daarvoor maar weer eens in het proefschrift-achtige boek ‘Oeps’ van foutologe Kathryn Schulz gedoken. Volgens haar heeft dit te maken met een ontwerpfout in onze database.

De meeste van ons hebben geen opbergvak in het geheugen met het opschrift ‘mijn vergissingen’. Voor mij zelf geldt, dat ik dat soort ervaringen liever in het vakje ‘dankbaar voor deze levensles’ stop… Als de commissie gevraagd had naar wijze levenslessen op werkvlak had ik er waarschijnlijk diverse genoemd.

Vergissing als gave

“Gezien onze blinde vlek voor het eigen ongelijk, ons slechte geheugen voor vergissingen, het ontbreken van een categorie met het opschrift ‘vergissingen’ en onze neiging om afgedankte overtuigingen direct te overschrijven, is het geen wonder dat het zo lastig is om te accepteren dat het maken van fouten een wezenlijk onderdeel is van wie we zijn”, aldus Schulz. Ze pleit ervoor vergissingen te beschouwen als een gave – een overvloedige en onvervangbare bron van humor, kunst, nieuwe inzichten, individualiteit en verandering. De theorie spreekt me aan, aan de praktijk wordt gewerkt.

En mijn sollicitatie, is die fout gegaan? Nee, het gesprek resulteerde in een uitnodiging voor een tweede gesprek! Dit tweede gesprek bracht mij een fantastische spiegel naar mijn gedrag op het gebied van ‘ik had ongelijk’. Bijzonder en zeer leerzaam om dat te ervaren! Alleen al daarom meer dan de moeite waard.

Cogito ergo sum.

(ik denk, dus ik besta

filosoof Descartes)

Bronnen:

  • Oeps. Waarom fouten maken ons grootste talent is – Katryn Schulz
  • Fouten maken moet. moed. Durf het beste uit jezelf en je team te halen. – Remko van der Drift.
  • Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij) – Carol Tavris & Elliot Arnonson
  • Omdenken. Kijk-denk-creëer. – Berthold Gunster
  • Ja-maar wat als alles lukt? – Berthold Gunster
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp

3
Reageer op dit artikel

avatar
3 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
3 Comment authors
ErikEllen LoopstraJan Everts Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Jan Everts
Gast

Mooi blog Roosmarijn. Het geeft mij inspiratie voor mijn volgende blog, maar dan vanuit een andere invalshoek. Fouten maken, ik? Ik vrees dat ook ik moet toegeven dat ik niet zo goed ben om die toe te geven. Dat heeft weer alles te maken met faalangst en de imprint die ik als klein kind mezelf het laten zetten, namelijk als ik een fout maak mag ik er niet zijn. Gelukkig ben ik daar ondertussen wel af, maar veel mensen hebben hier last van. Nu zie ik het als leren. Als ik een fout maak, of minder zwaar iets niet goed… Lees verder »

Ellen Loopstra
Gast

Dag Roosmarijn,
Mooi pleidooi. De essentie waarom het veranderen van het gedrag en de cultuur binnen organisaties zo lastig blijkt te zijn.
Groet, Ellen Loopstra

Erik
Gast

Fout, fout… Alleen de lading van dat woord al! Ik maak geen fouten, ik doe onverwachte ontdekkingen ;-)

Een jaar of wat geleden heb ik via het toenmalige BZK-programma inAxis kennis gemaakt met het fenomeen ‘rakeling’. Als je die Googlet gaat er een wereld voor je open… zoals ook de website van het ‘Instituut voor Briljante Mislukkingen’ (www.briljantemislukkingen.nl).

Er zijn zoveel meer manieren om naar iets te kijken dan alleen goed of fout…

Scroll naar top