Creatief denken?creatief denken geodomein

“Andermans inventiviteit kan erg inspireren: een verrassende blik op een alledaagse situatie, een mooie woordcombinatie, een geweldige oplossing voor een probleem. Niet iedereen is even creatief. Heb je daarin geluk of pech? Wat is creativiteit eigenlijk en kun je het stimuleren?” Mijn oog valt op dit artikel in Quest. Ik sta net op het punt om een Business-ICT Alignment bordspel om te denken naar een levend ganzenbordspel. Mijn hoofd is vanmorgen al ‘leeggeschreven’ met allerlei niet ter zaken doende gedachten en er staat een klassiek muziekje op. De mailbox is afgesloten. Klaar voor de creatieve mindset.

Creatief – kunstwerk

Creativiteit wordt in verschillende wetenschappen nogal verschillend geïnterpreteerd, maar wijst in het algemeen naar een vermogen om iets nieuws te scheppen: een nieuw concept, object of een originele oplossing voor een probleem. Tot zover Wikipedia. Eigenlijk doen we iets vreemds met creativiteit. We kunnen er jaloers op zijn maar als ons eigen kind kunstenaar wil worden dan stimuleren we hem of haar liever om toch maar ‘een technische opleiding te doen, want daar kun je zo veel mee’. Natuurlijk kun je als techneut creatief zijn en inventief zeker -die twee woorden zouden mijns inziens geen synoniem van elkaar mogen zijn, maar wellicht ben ik dan teveel taalpurist-. Het is wat anders dan kunstenaar. Daar waar we datzelfde kind in de kleuterklas nog geprezen hebben om elk kraswerkje wat we eigenlijk niets bijzonders vonden… Niets bijzonders – tot dat je je kind eens uithoort over wat het getekend heeft!

Ideeënstroom

Hoe stimuleer je een ideeënstroom? Onderzoeker Simone Ritter van de Radboud Universiteit Nijmegen legt in Quest uit dat blootstelling aan iets wat je nog nooit beleefd hebt de creativiteit vergroot, doordat het vaste denkpatronen doorbreekt. “Dat bleek uit een experiment waarin proefpersonen een filmpje zagen waarin iemand een boterham in omgekeerde volgorde met hagelslag belegde: hagelslag op een bord, boter op brood, boterham op de hagelslag drukken. Alleen als proefpersonen zich voorstelden dat zij zelf de boterham moesten smeren, waren ze daarna inventiever in een creativiteitstest.”

Creatief niets doen

Om creatief te zijn moet je soms ook gewoon even niets doen. Dat ziet er natuurlijk niet uit als je in een kantoortuin zit. De nieuwerwetse creatieve ruimtes bij bedrijven spreken me wel aan maar of ze echt helpen, vraag ik me af. Je zit toch ‘opgesloten’. Creativiteit wordt vaak geassocieerd met vrijheid. In een organisatie met prikklokken zal creativiteit minder floreren verwacht ik dan in een output sturende organisatie. Soms hoor ik: “In mijn werk kan ik niet creatief zijn”. Dat is de slachtofferrol kiezen. Om met Igor Byttebier te spreken: “Zie obstakels in je omgeving als een uitdaging. Als je baas niet mee wil, heb je twee opties: help je baas te veranderen of verander zelf van baas”.

The Artist Way

Om creatief te zijn kun je ook even iets heel anders gaan doen. Ik krijg vaak goede ideeën onder de douche. Dat hebben veel mensen. Uit hersenonderzoek blijkt dat dat komt omdat douchen een bezigheid van het artistieke brein is, vertelt Julia Cameron in haar boek ‘The Artist Way’. “Douchen, zwemmen, poetsen, autorijden – allemaal zijn het van die regelmatige, repetitieve activiteiten waardoor het logische brein omschakelt naar ons creatievere, artistieke brein. Zo kunnen oplossingen voor hardnekkige creatieve problemen in het afwaswater naar boven drijven of op de snelweg opdoemen.” Kortom door ‘recreatief’ bezig te zijn kun je creatief worden…

Oefening creatief denken

Ondertussen zit jij dit te lezen. Je wordt er niet creatiever van door er enkel over te lezen of te praten. Het is een kwestie van oefenen. Wil jij creatiever worden? Het is gelukkig een misvatting te denken dat creatief denken niet te leren is. Creativiteit is een aanleg die tot ontwikkeling kan komen, gestimuleerd kan worden. Een goed oefenboek is ‘Creativiteit. Hoe? Zo!’, ook al is het al dertien jaar oud. Vijf basisvaardigheden voor Creatief Denken zijn: creatief waarnemen, uitstellen van oordeel, flexibel associëren, divergeren en verbeeldingskracht gebruiken. Alhoewel ik als creatieveling ben geboren begon mijn Creatief Denken rond 1997 tijdens een avondcursus die gegeven werd door nota bene de Universitair Docent Fysische Bodemeigenschappen. Hoe zit het met jouw Creatief Denken? Doe jij dat al lang of heb je nog aansporing nodig? Hoe beleg jij je boterham straks?

 

Bronnen:

Kan iedereen creatiever worden? Quest psychologie. Judith Brouwer

The Artist Way. Vind je eigen inspiratie. Julia Cameron

Creativiteit. Hoe? Zo! Igor Byttebier

Foto hagelslag project Johan Rijpma (check zijn vimeo account ter inspiratie voor creativiteit)